Pasożyty żyją głównie w naszych jelitach, można je znaleźć praktycznie w każdej części naszego ciała. Bytują RÓWNIEŻ skórze, płucach, mięśniach, wątrobie, mózgu, jak również we krwi. W organizmie człowieka może przebywać nawet ponad 300 gatunków pasożytów Do organizmu dostają się różnymi drogami, takimi jak: spożywanie zanieczyszczonych warzyw i owoców, surowe lub niedogotowane posiłki, picie nieprzegotowanej wody, brak higieny osobistej. Ponadto źródłem zakażenia może być kontakt ze zwierzętami domowymi. Podróże zagranicznie i rozwój turystyki również są czynnikami sprzyjającymi zakażeniom.
Uszkadzają mechanicznie tkanki i narządy w organizmie człowieka, doprowadzając do trwałych lub odwracalnych zmian w strukturze narządów. Organizmy pasożytujące wytwarzają również substancje o działaniu silnie alergizującym, które mogą wywołać gwałtowną reakcję. W Polsce według statystyk najczęstsze infekcje pasożytnicze mają etiologię owsika ludzkiego, glisty ludzkiej, włosogłówki ludzkiej, Giardia lamblia czy Toxoplsma gondii. Owsik ludzki jest pasożytem kosmopolitycznym, bytującym w końcowym odcinku jelita cienkiego i jelita grubego. Występuje najczęściej u dzieci.
Owsik ludzki wywołuje chorobę zwaną owsicą. Choroba ta nie jest powiązana z jakimkolwiek poziomem społeczno-ekonomicznym, kulturą czy rasą, lecz z niewystarczającą higieną osobistą. Przeludnienie również stanowi czynnik ryzyka rozwoju choroby. Objawy owsicy zależą od intensywności inwazji pasożyta oraz wrażliwości osobniczej chorego. Chorobie towarzyszą objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak: zaburzenia wypróżniania, bóle brzucha, nudności, oraz objawy skórne miejscowe: zapalenie skóry, wysypka, uporczywy świąd w okolicy odbytu . Zakażenie owsikiem następuje poprzez połknięcie jaj, których źródłem są najczęściej nieumyte ręce, przedmioty codziennego użytku czy pożywienie. O owsicy mówimy jako o chorobie osób wspólnie mieszkających. Dlatego najczęściej do zakażeń dochodzi w rodzinach wielodzietnych, wśród dzieci w dużych skupiskach ludzkich, w placówkach opiekuńczo-wychowawczych.
W zwalczaniu owsicy zasadnicze znaczenie ma zachowanie odpowiedniej dbałości o higienę osobistą. Skuteczność leczenia farmakologicznego wynosi 90-100%. Ponadto należy stosować dietę bogatobłonnikową, która dostarcza znaczne ilości błonnika nierozpuszczalnego. Zwiększa masy kałowe, a mechaniczne drażnienie przyspiesza pracę jelit. Błonnik pokarmowy zapobiega zaparciom i ułatwia wydalanie owsików.
Włosogłówka jest pasożytem żyjącym w jelicie grubym człowieka. Postacią inwazyjną są jaja z rozwiniętą larwą, które dostają się do organizmu żywiciela poprzez brudne ręce, żywność oraz wodę pitną zanieczyszczoną kałem. Włosogłówczyca (trichurioza) najczęściej jest bezobjawowa, lecz w przypadku intensywnej inwazji może dochodzić do zaburzeń przewodu pokarmowego, układu nerwowego oraz krążenia. Leczenie trichuriozy jest trudne, gdyż skuteczność terapii pojedynczym lekiem przeciwpasożytniczym dostępnym na terenie naszego kraju wynosi 40–75%. Dlatego najważniejsze jest zapobieganie zarażeniu, czyli przestrzeganie higieny osobistej oraz dokładne mycie warzyw i owoców.
Najpowszechniej występującym pasożytem jelitowym jest glista ludzka.
W Polsce częstość występowania glisty ludzkiej może dotyczyć 18% populacji, a inwazja tym pasożytem zajmuje trzecie miejsce co do częstości występowania infekcji po zakażeniach owsikiem i włosogłówką.
Aktywne inwazje oraz powikłania glistnicy są przyczyną prawie 60 tysięcy zgonów rocznie na świecie. Objawy obecności glisty ludzkiej zależą od wrażliwości osobniczej. Najczęściej pojawiają się objawy ze strony przewodu pokarmowego i/lub nerwowego. Przemieszczające się larwy glisty przyczyniają się do uszkodzeń ścian jelita oraz wątroby. Jednak najczęściej dochodzi do zmian patologicznych w obrębie płuc. Do zakażenia tym pasożytem dochodzi na drodze fekalno-oralnej. Źródłem inwazji najczęściej jest gleba zawierająca jaja pasożyta, a tym samym zanieczyszczone nią płody rolne i żywność . Zasadniczą rolę w zwalczaniu glistnicy odgrywają prawidłowe nawyki higieniczne.
Giardioza (lamblioza) to jedna z częstszych przyczyn biegunki w populacji ludzkiej. Wywoływana jest przez cysty pasożyta Giardia lamblia na drodze fekalno-oralnej. Według danych statystycznych giardiozę rozpoznaje się u 280 milionów osób rocznie.Z
akażenie Giardia lamblia jest najczęstszą przyczyną biegunek podróżnych . Może być to zakażenie inwazje bezobjawowe, ostra niezapalna biegunka, przewlekła biegunka z towarzyszącym niedożywieniem oraz utratą masy ciała. U małych dzieci mogą występować bardziej intensywne objawy, w tym zaburzenia trawienia tłuszczów, węglowodanów, które wraz z niedoborem witamin oraz utratą białka prowadzą do niedożywienia i upośledzenia fizycznego . Lamblioza zazwyczaj łatwo poddaje się leczeniu, lecz u części pacjentów przez kilka lat mogą się utrzymywać dolegliwości podobne do zespołu jelita nadwrażliwego lub zespołu przewlekłego zmęczenia.
Toxoplasma gondii od wielu lat stanowi poważny problem parazytologiczny w Polsce i innych krajach europejskich. Zachorowalność zazwyczaj wiąże się z preferencjami do spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa. Inne potencjalne drogi zakażenia to picie wody zanieczyszczonej oocystami, przeniesienie oocyst na błonę śluzową jamy ustnej (np. w trakcie prac w ogrodzie), przeniknięcie pierwotniaka do płodu przez łożysko zakażonej ciężarnej. Zakażenie toksoplazmozą zazwyczaj przebiega bezobjawowo. Niekiedy może dojść do powiększenia węzłów chłonnych czy objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak bóle brzucha, wymioty, biegunka. Zakażenie Toxoplasma gondii stanowi zagrożenie dla kobiet ciężarnych, szczególnie w przypadku pierwotnego zarażenia podczas ciąży lub na krótko przed jej rozpoczęciem.
Wielu pacjentów, u których pojawiają się wzdęcia , uczucia przelewania, bóle brzucha, uczucie pełności, biegunki lub zaparcia, oprócz diagnostyki w kierunku SIBO ,warto wykonać badania w kierunku infekcji pasożytniczej, ponieważ objawy te w dużym stopniu są identyczne. Infekcja ta może również współistnieć z SIBO, gdyż poprzez wpływ pasożytów na perystaltykę jelit, wydzielanie przez nie toksyn, ulegają zniszczeniu kosmki jelitowe oraz prawidłowy mikrobiom w jelitach. W konsekwencji prowadzi to do poszerzenia gamy objawów, zaburzeń wchłaniania składników pokarmowych oraz powstawania chorób autoimmunologicznych.
Obecnie poprzez brak monitorowania i raportowania zakażeń pasożytami nie jesteśmy w stanie dokładnie określić skali zagrożeń chorobami pasożytniczymi.
Wzrost turystyki do krajów Trzeciego Świata, a także podróżujących w celach zawodowych może się przyczynić w najbliższym czasie do natężenia inwazji parazytami, a także zachorowań na choroby pasożytnicze w populacji.