Wielu chorych przez lata zmaga się z niespecyficznymi objawami, które diagnozowane są przez lekarzy jako „ alergia”. Często dolegliwości pogłębiają się, a dalsze poszukiwanie powodu kończy się w gabinecie u psychiatry lub psychologa, bez wykonania dokładniejszej diagnostyki.
Przyczyną alergii, chorób autoimmunologicznych, nerwic, ataków paniki, depresji, problemów skórnych, pokarmowych, kardiologicznych, nietolerancji histaminy, zjawiska „long covid” może być Zespół Nadmiernej Aktywacji Komórek Tucznych tzw. MCAS.
Mastocyty, czyli komórki tuczne są częścią układu odpornościowego rozproszonymi w całym organiżmie, a szczególnie w skórze, błonie śluzowej dróg oddechowych, przewodu pokarmowego i układu moczowo-płciowego. Gdy do organizmu wniknie: wirus, bakteria, grzyb, pasożyt, toksyna lub też dojdzie do urazu, silnego stresu, wtedy mastocyty wydzielają substancje, wywołując stan zapalny, który ma na celu walkę z wrogiem i naprawę zniszczonej tkanki. Zdarza się, że w wyniku tej walki mastocytów jest za dużo, co doprowadza do wysokiego poziomu mediatorów zapalnych w organizmie. W zależności od ilości wspomnianych mediatorów , reakcja może być łagodna lub bardzo poważna.
Stres, zmiana temperatury, wilgotności powietrza, brak snu, infekcja, leki, zapachy, perfumy, hałas, produkty spożywcze mogą być traktowane przez organizm jako zagrożenie, co powoduje nadmierną aktywację komórek tucznych. Szczególnie dotyczy to osób przemęczonych, nadwrażliwych, zestresowanych, chorujących na choroby przewlekłe, u której układ nerwowy jest przebodźcowany, a także żle odżywionych. Uważa się, że MCAS może być również przenoszony genetycznie.
Czynnikami spustowymi do powstania MCAS mogą być także choroby autoimmunologiczne, borelioza, alergie, zaburzenia hormonalne, choroba Enhlersa-Danlosa oraz SIBO. Co więcej MCAS może imitować boreliozę i tężyczkę.
Zaobserwowano, że u wielu pacjentów MCAS pojawił się po przechorowaniu na COVID, i jest przyczyną tzw. long covid, czyli zespołu kilkunastu objawów, które mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy po przejściu zakażenia.
Do objawów MCAS należą:
Inne objawy to:
Diagnostyka nie jest łatwa. Pacjent musi spełniać co najmniej dwa z poniższych kryteriów:
Leczenie polega na unikaniu czynników szkodliwych, czyli substancji czy czynności nasilających dolegliwości, np. silnych zapachów, stresu, nadmiernego wysiłku fizycznego. Farmakoterapia jest tu leczeniem raczej objawowym polega na podawaniu leków przeciwhistaminowych, glikokortykosteroidów, inhibitorów pompy protonowej, leków przeciwdepresyjnych czy rozszerzających oskrzela.
Bardzo ważna jest dieta, która powinna być nieprzetworzona i mieć charakter przeciwzapalny i niskohistaminowy. Korzystna jest dieta low FODMAP.
Pomocne suplementy to: kwercetyna, witamina B6, witamina D3, wapń, cynk, witamina C kwasy omega 3 EPA/DHA, enzym DAO, a także probiotykoterapia, a w szczególności szczepy Lactobacillus plantarum, rhamnosus, Bifidobacterium longum i infantis).